Muốn thanh lý phế liệu cuối năm gọn gàng, doanh nghiệp nên đi đúng thứ tự: kiểm kê và đối chiếu sổ kho, trình duyệt, mời báo giá, cân và ký biên bản, rồi xuất hóa đơn, ghi sổ trước ngày khóa sổ. Bán xong mới đi gom chứng từ là lý do phổ biến khiến số kho lệch với sổ sách. Bài viết dành cho kế toán, bộ phận hành chính và mua hàng đang chuẩn bị đợt thanh lý trước Tết.

Vì sao nên thanh lý phế liệu cuối năm trước khi khóa sổ?
Phế liệu để lâu không tự tăng giá trị: kim loại gỉ thêm, lẫn tạp, chiếm diện tích và làm khó công tác kiểm kê. Thanh lý phế liệu cuối năm trước thời điểm khóa sổ giúp tồn kho thực tế khớp với sổ, khoản thu được ghi nhận đúng kỳ và kho có chỗ cho kế hoạch năm mới. Với doanh nghiệp có năm tài chính kết thúc ngày 31/12, đợt bán nên xong sớm hơn mốc đó để kịp lập chứng từ trong kỳ.
6 bước thanh lý phế liệu cuối năm
Mỗi bước để lại một loại giấy tờ; gom đủ lại sẽ thành bộ hồ sơ cho kế toán ghi sổ và giải trình khi cần.

- Kiểm kê, lập danh sách phế liệu.
- Đối chiếu với sổ kho, tách theo nguồn gốc.
- Trình duyệt, ký quyết định thanh lý.
- Mời báo giá, chọn đơn vị thu mua.
- Cân, lập phiếu cân và biên bản bàn giao.
- Xuất hóa đơn, ghi sổ, lưu hồ sơ.
Kiểm kê phế liệu cuối năm: lập danh sách, cân và đối chiếu
Kiểm kê phế liệu cuối năm nên làm chung đợt kiểm kê kho định kỳ để tận dụng nhân sự và biên bản. Thủ kho đi từng khu vực, chụp ảnh và ghi vào một bảng thống nhất.
| Thông tin cần ghi | Gợi ý cách ghi |
|---|---|
| Tên, nhóm phế liệu | Sắt vụn, ba via sắt tấm, đồng dây, nhôm định hình, inox, nhựa, giấy… |
| Nguồn gốc | Từ sản xuất, từ tháo dỡ máy móc, nhà xưởng, hay hàng tồn hỏng |
| Khối lượng | Số cân nội bộ; chưa cân được thì ghi rõ “ước lượng” |
| Vị trí, đóng gói | Khu kho, bãi ngoài trời, đóng bao, xếp pallet hay để rời |
| Tình trạng sổ sách | Đã nhập kho phế liệu hay chưa, mã vật tư nếu có |
Ước lượng khối lượng khi chưa cân được
Lô để rời có thể ước theo số bao, số pallet. Thép tấm, thép hình cùng quy cách tính được bằng thể tích nhân khối lượng riêng (thép khoảng 7,85 g/cm³), xem bài tính trọng lượng thép theo kích thước. Số ước lượng chỉ để lập đề xuất; hóa đơn phải theo số cân lúc giao hàng.
Đối chiếu với sổ kho
Kế toán kho so danh sách với số dư tài khoản phế liệu và phiếu nhập trong năm. Chênh lệch cần được giải thích trước khi bán: phát sinh nhưng chưa nhập kho, đã xuất dùng lại, hay hao hụt do gỉ, ẩm. Ghi chú này đi kèm biên bản kiểm kê.
Quyết định thanh lý: ai đề xuất, ai duyệt?
Bộ phận kho hoặc sản xuất lập đề xuất, đính kèm danh sách và ảnh. Người duyệt là người có thẩm quyền theo quy chế nội bộ, thường là giám đốc hoặc người được ủy quyền. Vật liệu thu hồi từ việc thanh lý tài sản cố định thường cần quyết định và biên bản thanh lý tài sản riêng trước khi bán. Nếu đợt này có tháo dỡ kết cấu, tham khảo thêm quy trình thanh lý nhà xưởng lắp ghép.
Mời báo giá và chọn đơn vị thu mua
Gửi cùng một bộ thông tin cho các bên được mời: danh sách, ảnh, địa chỉ kho, điều kiện ra vào cổng và thời gian có thể giao. Khi so sánh, đừng chỉ nhìn đơn giá:
- Cân ở đâu, bằng cân gì, có cân trước mặt người giao không.
- Trả tiền ngay hay công nợ, tiền mặt hay chuyển khoản.
- Bên mua có ký hợp đồng và nhận hóa đơn của doanh nghiệp không.
- Ai lo bốc xếp, xe cẩu; chi phí tháo dỡ thống nhất trước hay sau.
Mốc đối chiếu là bảng giá phế liệu cập nhật; mọi mức trong bảng là giá tham khảo, giá chốt theo chất lượng và khối lượng thực tế.
Hợp đồng, phiếu cân và biên bản bàn giao
Ba loại giấy tờ này nối số kiểm kê với hóa đơn. Hợp đồng hoặc đơn đặt hàng ghi chủng loại, đơn giá, cách cân, cách thanh toán. Phiếu cân ghi từng lượt xe hoặc từng nhóm hàng, có chữ ký hai bên. Biên bản bàn giao cộng khối lượng theo nhóm, số tiền và thời điểm giao. Lô chia nhiều chuyến thì đánh số phiếu cân liên tục để kế toán cộng không sót.
Hóa đơn và ghi nhận kế toán khi bán phế liệu
Về nguyên tắc, khi doanh nghiệp bán phế liệu, phế phẩm hay vật tư thu hồi từ tài sản thanh lý, kế toán lập hóa đơn điện tử cho bên mua đúng số cân và đơn giá đã chốt. Đa số phế liệu kim loại áp thuế GTGT 10%; Nhà nước đôi khi giảm thuế tạm thời cho một vài nhóm hàng, vì vậy trước khi xuất hãy xem văn bản còn hiệu lực. Hồ sơ và cách xuất chi tiết có ở bài hóa đơn khi doanh nghiệp bán phế liệu.
Cách ghi sổ phụ thuộc nguồn gốc lô hàng. Bảng dưới giúp định hướng nhanh, mang tính tham khảo theo chế độ kế toán doanh nghiệp đang áp dụng.
| Nghiệp vụ | Định khoản gợi ý |
|---|---|
| Nhập kho phế liệu thu hồi | Nợ 152 – Có 154 (từ sản xuất) hoặc Có 711 (từ thanh lý) |
| Xuất kho đem bán | Nợ 632 (hoặc 811) – Có 152 |
| Thu tiền bán | Nợ 111/112/131 – Có 711 (hoặc 511) – Có 3331 |
| Chi phí tháo dỡ | Nợ 811 – Có 111/112/331 |
Ví dụ cho từng trường hợp có trong bài bút toán và chứng từ khi bán phế liệu. Trước khi chốt sổ, nên trao đổi với kế toán trưởng, đơn vị dịch vụ kế toán hoặc cơ quan thuế để áp dụng đúng tình huống của doanh nghiệp.
Thanh lý hàng tồn cuối năm: hàng lâu năm, hàng lỗi
Ngoài phế liệu sản xuất, nhiều kho còn nguyên liệu dư, thành phẩm lỗi, linh kiện đời cũ. Khi thanh lý hàng tồn cuối năm, hãy tách hai nhóm: hàng còn dùng được bán trọn lô theo hiện trạng, hàng hỏng thì bán theo vật liệu. Cả hai cần biên bản ghi rõ tình trạng và quyết định xử lý. Lô lớn có thể tham khảo dịch vụ thu mua hàng tồn kho trọn lô. Hàng dính hóa chất, dầu mỡ, pin hay ắc quy phải giao đơn vị được cấp phép xử lý; bên thu mua phế liệu như chúng tôi không nhận loại chất thải nguy hại này.
Lên lịch thu gom sớm
Những tuần cuối năm, nhiều doanh nghiệp cùng dọn kho và thanh lý nên lịch xe, nhân công bốc xếp thường kín hơn bình thường. Cách an toàn là chốt danh sách sớm, gửi ảnh nhận báo giá, rồi hẹn ngày giao có khoảng dự phòng trước ngày khóa sổ. Lô lớn hoặc cần tháo dỡ nên khảo sát trước để thống nhất phương án và chi phí.

Hotline/Zalo nhận tin 24/7, nhưng bạn nên gọi trước để chốt ngày giờ xe tới. Tại Bình Dương và TP.HCM, Phế Liệu Thành Công có mặt khảo sát trong 30–60 phút; tỉnh xa xác nhận lịch theo khối lượng.
Câu hỏi thường gặp
Phế liệu chưa từng nhập kho có bán cuối năm được không?
Được, nhưng nên kiểm kê và lập biên bản trước. Biên bản ghi nguồn gốc, khối lượng và lý do chưa nhập kho; sau đó kế toán ghi nhận theo chế độ đang áp dụng. Khoản bán vẫn phải lập hóa đơn theo số cân thực tế.
Nên bán trước hay sau ngày khóa sổ?
Nên bán trước, đủ thời gian lập phiếu cân, biên bản và hóa đơn trong kỳ. Nếu giao hàng sau ngày khóa sổ, nghiệp vụ thuộc kỳ sau, và biên bản kiểm kê cuối năm vẫn phải phản ánh lô phế liệu còn trong kho.
Đợt bán phế liệu có cần hội đồng duyệt không?
Tùy quy chế nội bộ và nguồn gốc lô hàng. Phế liệu sản xuất thông thường thường chỉ cần đề xuất và chữ ký người có thẩm quyền; vật liệu thu hồi từ tài sản cố định thường theo quy trình thanh lý tài sản riêng. Hỏi kế toán trưởng để làm đúng quy định của đơn vị.
Lô phế liệu ở tỉnh xa có thu gom được không?
Có. Nguồn hàng toàn quốc đều được tiếp nhận; với tỉnh xa, lịch khảo sát và xe được xác nhận theo khối lượng. Gửi danh sách, ảnh và địa chỉ kho càng sớm thì càng dễ xếp lịch trước Tết.
Doanh nghiệp đang chuẩn bị đợt thanh lý cuối năm? Gửi danh sách kèm ảnh qua Zalo hoặc gọi 0828.238.236. Chúng tôi mua trực tiếp, cân điện tử ngay trước mặt bên giao, trả tiền liền sau khi cân và xuất hóa đơn VAT khi doanh nghiệp cần.
Tham khảo thêm: Hàng tồn kho (Wikipedia tiếng Việt).
