Nhà xưởng có sắt thép vụn, ba via, máy móc hỏng hay hàng tồn cần thanh lý, kế toán thường hỏi trước tiên: bán phế liệu có xuất hóa đơn không, thuế GTGT tính bao nhiêu và cần giữ những giấy tờ gì? Bài viết tổng hợp nguyên tắc chung, quy trình và danh mục hồ sơ để doanh nghiệp bán phế liệu đủ chứng từ.
Lưu ý: nội dung mang tính tham khảo ở mức nguyên tắc chung. Quy định về hóa đơn, thuế có thể thay đổi theo từng thời kỳ, doanh nghiệp nên đối chiếu với kế toán hoặc cơ quan thuế quản lý trước khi thực hiện.
Bán phế liệu có xuất hóa đơn không?
Câu trả lời ngắn: có. Với doanh nghiệp, câu hỏi bán phế liệu có xuất hóa đơn không gần như luôn có đáp án là phải lập hóa đơn. Phế liệu, phế phẩm hay tài sản thanh lý khi bán ra vẫn là hàng hóa, nên doanh nghiệp bán phải lập hóa đơn (hóa đơn điện tử) giao cho bên mua, ghi theo khối lượng và giá thực tế của giao dịch.
Nhiều đơn vị coi phế liệu là “đồ bỏ đi” nên chỉ thu tiền mặt rồi để đó. Cách làm này khiến số liệu kho, doanh thu và thuế lệch nhau, khó giải trình khi kiểm kê, kiểm toán hoặc khi cơ quan thuế kiểm tra.
Trường hợp hộ gia đình, cá nhân bán phế liệu
Hộ gia đình bán đồ cũ trong nhà như cửa sắt, dây điện hỏng thường không phát sinh việc lập hóa đơn, vì đây không phải hoạt động kinh doanh; chứng từ mua vào do bên thu mua tự lập theo quy định áp dụng cho họ. Nếu bạn là hộ kinh doanh có đăng ký thuế, nên hỏi cơ quan thuế quản lý để biết cách làm phù hợp.
Bán phế liệu VAT bao nhiêu phần trăm?
Phần lớn phế liệu kim loại như sắt thép, đồng, nhôm, inox chịu thuế GTGT 10%. Tuy nhiên, khi tìm hiểu bán phế liệu VAT bao nhiêu phần trăm, doanh nghiệp cần biết thêm: trong từng thời kỳ, Nhà nước có thể ban hành chính sách giảm thuế GTGT cho một số nhóm hàng hóa. Vì vậy, trước khi lập hóa đơn, kế toán nên kiểm tra văn bản đang có hiệu lực để áp đúng thuế suất cho mặt hàng của mình.
Với phế liệu phi kim hoặc hàng hỗn hợp, thuế suất xác định theo bản chất hàng hóa; khi chưa chắc, hãy đối chiếu với kế toán hoặc cơ quan thuế.
Ví dụ cách tính tiền thuế trên hóa đơn
Giả sử bán 2.000 kg thép phế liệu, đơn giá 15.000 đ/kg (con số minh họa):
| Khoản mục | Cách tính | Số tiền |
|---|---|---|
| Tiền hàng chưa thuế | 2.000 kg × 15.000 đ/kg | 30.000.000 đồng |
| Thuế GTGT 10% | 30.000.000 × 10% | 3.000.000 đồng |
| Tổng tiền thanh toán | Tiền hàng + thuế | 33.000.000 đồng |
Đơn giá thực tế là giá tham khảo, chốt theo chất lượng và khối lượng thực tế. Bạn có thể xem mức giá từng nhóm tại bảng giá phế liệu hôm nay để ước tính trước khi làm hồ sơ.
Bán phế liệu xuất hóa đơn như thế nào?
Về hình thức, bán phế liệu xuất hóa đơn như thế nào cũng giống bán hàng hóa thông thường. Điểm khác là phế liệu được định lượng bằng cân, nên số liệu trên hóa đơn phải khớp với phiếu cân.
Những thông tin cần có trên hóa đơn bán phế liệu:
- Thông tin bên mua: tên đơn vị, mã số thuế, địa chỉ đúng như đăng ký.
- Tên hàng cụ thể: nên ghi rõ loại, ví dụ “Sắt thép phế liệu thu hồi”, “Đồng phế liệu”, “Inox 304 phế liệu”, thay vì chỉ ghi “phế liệu”.
- Đơn vị tính và khối lượng: thường là kg, lấy theo số cân thực tế đã hai bên ký xác nhận.
- Đơn giá, thành tiền, thuế suất và tiền thuế: theo giá thỏa thuận và thuế suất đang áp dụng.
Thời điểm lập hóa đơn nên khớp với ngày giao hàng và ngày cân. Lỗi hay gặp là ghi tên hàng chung chung, khối lượng làm tròn khác phiếu cân hoặc sai mã số thuế bên mua, dẫn đến phải điều chỉnh hóa đơn. Lô chở nhiều chuyến thì cách lập theo chuyến hay theo đợt nên đối chiếu với kế toán.
Bán phế liệu cần hồ sơ gì?
Ngoài hóa đơn, bán phế liệu cần hồ sơ gì là câu hỏi giúp doanh nghiệp chủ động khi quyết toán. Bộ chứng từ đầy đủ chứng minh nguồn gốc, khối lượng và giá bán. Danh mục dưới đây mang tính tham khảo, tùy quy chế nội bộ mà bổ sung hoặc lược bớt.
| Chứng từ | Mục đích | Ghi chú |
|---|---|---|
| Biên bản kiểm kê, xác định phế liệu | Ghi nhận loại, khối lượng ước tính, nguồn phát sinh | Do bộ phận kho, sản xuất lập |
| Quyết định hoặc biên bản thanh lý | Phê duyệt việc bán, nhất là khi có tài sản cố định, máy móc | Thường có hội đồng thanh lý |
| Báo giá, hợp đồng mua bán | Thống nhất đơn giá, điều kiện cân, vận chuyển, thanh toán | Lô nhỏ có thể dùng đơn hàng |
| Phiếu cân, biên bản giao nhận | Xác nhận khối lượng thực tế từng loại | Hai bên ký, ghi rõ ngày giờ |
| Hóa đơn điện tử | Chứng từ bán hàng, căn cứ kê khai thuế | Khớp khối lượng với phiếu cân |
| Chứng từ thanh toán | Ủy nhiệm chi, giấy báo có hoặc phiếu thu | Lô giá trị lớn nên chuyển khoản |
| Phiếu xuất kho | Ghi giảm phế liệu đã theo dõi trong kho | Nếu đã nhập kho trước đó |
Ngưỡng giá trị cần thanh toán qua ngân hàng, doanh nghiệp đối chiếu với kế toán.
Thủ tục bán phế liệu cho doanh nghiệp theo từng bước
Thủ tục bán phế liệu cho doanh nghiệp không phức tạp nếu làm theo thứ tự, áp dụng được cho cả phế liệu định kỳ lẫn đợt thanh lý lớn:
- Kiểm kê và phân loại: tách riêng sắt thép, đồng, nhôm, inox, dây cáp, máy móc để báo giá sát và ghi đúng tên hàng.
- Phê duyệt nội bộ: lập biên bản xác định phế liệu; có tài sản cố định thì lập hội đồng và quyết định thanh lý.
- Báo giá, chọn đơn vị thu mua: thống nhất đơn giá, chi phí bốc xếp, vận chuyển và cách thanh toán.
- Cân và giao nhận: cân từng loại, hai bên ký phiếu cân, biên bản giao nhận tại chỗ.
- Lập hóa đơn, thu tiền, lưu hồ sơ: lập hóa đơn điện tử theo số cân và gom chứng từ thành một bộ cho từng đợt bán.
Nhà máy phát sinh phế liệu liên tục có thể ký hợp đồng nguyên tắc với đơn vị thu mua phế liệu nhà xưởng, mỗi đợt chỉ cần phiếu cân và hóa đơn. Vật tư, thành phẩm lỗi tồn lâu ngày có thể bán qua dịch vụ thu mua hàng tồn kho. Khi bán kèm máy móc, nhà xưởng cũ, nên đọc thêm 5 lưu ý khi thanh lý máy móc, nhà xưởng cũ.
Phế liệu trong định mức và ngoài định mức
Nguồn phát sinh khác nhau thì cách ghi nhận trên sổ sách cũng khác, nên kế toán cần tách bạch ngay từ khâu kiểm kê.
Bán phế liệu trong định mức ghi nhận thế nào?
Phế liệu phát sinh trong định mức sản xuất (đầu mẩu, ba via, phoi gia công nằm trong tỷ lệ hao hụt cho phép) thường được ghi giảm chi phí sản xuất. Khi bán phế liệu trong định mức, giá trị thu hồi làm giảm giá thành sản phẩm, đồng thời doanh nghiệp vẫn lập hóa đơn cho phần bán ra.
Phế liệu ngoài định mức, hoặc thu hồi từ thanh lý tài sản, thường được ghi nhận vào thu nhập khác. Cách hạch toán cụ thể tham khảo theo chế độ kế toán doanh nghiệp đang áp dụng.
Bán phế liệu của doanh nghiệp chế xuất vào nội địa
Doanh nghiệp chế xuất có cơ chế quản lý riêng về hải quan và thuế. Khi bán phế liệu của doanh nghiệp chế xuất vào thị trường nội địa, đơn vị phải thực hiện các thủ tục theo quy định hải quan và thuế áp dụng cho doanh nghiệp chế xuất, trước khi giao hàng cho bên mua trong nước.
Thủ tục phụ thuộc loại phế liệu và hồ sơ của từng doanh nghiệp, nên cách an toàn nhất là liên hệ cơ quan hải quan quản lý để được hướng dẫn; bên thu mua nhận hàng sau khi thủ tục hoàn tất.
Bán phế liệu cho Phế Liệu Thành Công: chứng từ rõ ràng
Là công ty thu mua phế liệu hơn 15 năm kinh nghiệm, Phế Liệu Thành Công hiểu yêu cầu chứng từ của kế toán doanh nghiệp:
- Báo giá qua hình ảnh, Zalo; khảo sát trong khoảng 30–60 phút ở khu vực gần như Bình Dương, TP.HCM.
- Cân điện tử trước mặt khách, ký phiếu cân từng loại làm căn cứ lập hóa đơn.
- Thu mua trực tiếp; thanh toán ngay sau khi cân bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản.
- Cung cấp đầy đủ thông tin pháp nhân bên mua, hỗ trợ hóa đơn VAT cho doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Phế liệu bán theo số cân hay theo ước tính?
Nên bán theo số cân thực tế. Khối lượng trên hóa đơn cần khớp với phiếu cân đã được hai bên ký. Với tài sản khó cân như khung nhà xưởng, máy móc lớn, hai bên có thể thỏa thuận giá trọn gói sau khảo sát, nhưng hợp đồng và biên bản cần ghi rõ phạm vi hàng hóa được bán.
Có được xuất một hóa đơn cho nhiều loại phế liệu không?
Được, một hóa đơn có thể gồm nhiều dòng hàng. Mỗi loại như sắt thép, đồng, nhôm, inox nên ghi một dòng riêng với khối lượng và đơn giá tương ứng. Cách ghi này giúp đối chiếu với phiếu cân, đồng thời thuận tiện nếu các nhóm hàng có thuế suất khác nhau theo văn bản đang hiệu lực.
Thanh lý máy móc còn chạy được có ghi là phế liệu không?
Không nên ghi chung. Máy còn sử dụng được bán theo giá trị thiết bị khác với máy hỏng bán theo ký. Tên hàng trên hóa đơn cần phản ánh đúng bản chất giao dịch, ví dụ “máy cũ đã qua sử dụng” hoặc “sắt thép phế liệu từ máy hỏng”. Khi chưa chắc, doanh nghiệp nên hỏi ý kiến kế toán trước khi lập.
Cần bán phế liệu có chứng từ, hóa đơn đầy đủ cho doanh nghiệp? Gọi ngay hotline/Zalo 0828.238.236 để Phế Liệu Thành Công báo giá, khảo sát và hỗ trợ hồ sơ cho từng đợt thanh lý.